Boekennieuws.

Nieuws, reportages en achtergronden uit de wereld van het boek

column

Het boek van Titia (2)

Door Grijsaard Henk

NOOT. De enorme populariteit van Prévosts boek kan men onder meer afmeten aan het feit dat het twee keer op muziek is gezet en niet door de minsten: Manon van de Fransman Jules Massenet beleefde haar première in 1884 en Manon Lescaut van de Italiaan Giacomo Puccini in 1893.

Wie was Titia Gorter?

Zij werd in 1879 geboren te Winschoten geboren als dochter van een rechter. Het was niet vaders bedoeling dat de twee meisjes in dit bourgeois nest hakend, bordurend en klavier spelend zaten te wachten, tot zich een goede partij meldde, zij moesten zelf de kost verdienen. Titia heeft, na een korte loopbaan als onderwijzeres, lange jaren gewerkt bij een verzekeringsmaatschappij; waar zij na enige tijd haar negen jaar jongere zus Dora binnenhaalde.
Zij vertaalde ook. Als enige onderneming op dit gebied noemt de’ Bibliotheek voor de Nederlandse letteren’ Klaas Breugnon (1e druk 1923), naar de smakelijke Bourgondische, uit 1919 daterende roman Colas Breugnon van de vermaarde Franse schrijver Romain Rolland (Nobelprijs 1915). Ik ga er daarom vanuit dat Titia Gorter Manon Lescaut nooit heeft vertaald.
Haar literaire activiteit bracht haar en haar zuster in contact met Nederlandse en uit Duitsland geëmigreerde schrijvers, die één trek gemeen hadden: zij namen krachtig stelling tegen de vloek van het nationaal-socialisme. Geen wonder dat Titia en Dora tijdens de bezetting de rangen van het actieve verzet gingen versterken. Zij typten en verspreidden illegale bladen, regelden onderduikadressen en herbergden in hun Haagse woning aan de Snelliusstraat personen op wie de Duitsers jacht maken, onder wie joden en geheim agenten.
Volgens de Britse inlichtingendienst, die de agenten boven Nederland parachuteerde, was huize Gorter een veilig aanloopadres. Dit klopte echter niet. De Britten en hun Nederlandse medewerkers wisten niet dat de Abwehr in de Haagse ondergrondse was gepenetreerd en zich voorshands beperkte tot stiekem observeren, wachtend op een gelegenheid een dikke vis te vangen. Op 12 februari 1942 overvielen Poos en Slagter, twee zeer foute rechercheurs, tevens berucht als felle jodenjagers, de woning binnen. Daar arresteerden zij behalve de gezusters Gorter een ondergedoken jood, een Duitse deserteur en een Nederlandse geheim agent.
De twee vrouwen werden weldra overgebracht naar de strafgevangenis Scheveningen (in de volksmond ‘Oranjehotel’ genoemd, omdat er zo veel verzetsstrijders achter de tralies zuchtten). Begin 1943 werden zij afgevoerd naar Ravensbrück, het beruchte concentratiekamp voor vrouwen. Daar ontpopten zij zich, evenals reeds in het ‘Oranjehotel’, als baken van troost en kracht voor hun lotgenoten. Toen de Russen Ravensbrück naderden, werden de vrouwen die nog sterk genoeg waren, afgemarcheerd naar een ander kamp. Wie niet meer kon, werd door de bewakers afgemaakt. Zeker is dat Titia en Dora Gorter tussen 16 februari en 6 maart 1945 zijn omgebracht, volgens sommige bronnen vergast, volgens andere met een salvo uit een pistoolmitrailleur.
(slot)

Geschreven door Grijsaard Henk op 04-01-2018.

Reacties op "Het boek van Titia (2)"