Boekennieuws.

Nieuws, reportages en achtergronden uit de wereld van het boek

het boek was beter

Overdaad aan personages teruggebracht

Psychologische experimenten – en dan het liefst mislukte– weten altijd wel te inspireren tot spannende films en boeken. Neem het Stanford-experiment, waarbij psycholoog Philip Zimbardo wilde observeren hoe mensen met macht omgingen en zich gedroegen in extreme situaties. Een lang verhaal kort samengevat: het experiment liep uit de hand en Zimbardo schreef een boek over de resultaten. Journalist Mario Giordano zag er een thriller in en schreef Black Box. De Duitse filmmaker Oliver Hirschbiegel zag er een film in en al snel was zijn succesvolle regiedebuut Das Experiment een feit.

In Black Box besluit taxichauffeur Tarek zich aan te melden voor een psychologisch experiment. Hij is nog aan het herstellen van een traumatische ervaring, maar het geldbedrag dat aan dit experiment is verbonden is wel erg verleidelijk. Bovendien, wat kan er fout gaan? Als het misloopt zal het experiment onmiddellijk worden beëindigd.  

dasexperiment

Waar draait dit experiment om? Een groepje psychologen wil het gedrag van mensen testen in extreme situaties en heeft daartoe de kelder van de Stanford universiteit omgebouwd tot een nepgevangenis. De ene helft van de groep proefpersonen vormt de gevangenen, de andere de bewakers. Alle voorzorgsmaatregelen ten spijt, loopt het spoedig uit de hand. De bewakers groeien zodanig in hun rol, dat ze de realiteit uit het oog verliezen en steeds gewelddadiger worden naar de gevangenen. Intussen probeert Tarek zijn gezonde verstand te behouden en houdt notities bij over zijn gemoedstoestand.

Dit is het verhaal in een notendop en zoals het nog overeenkomt met de film. Enkele details daargelaten (Tarek maakt in de film geen notities en...

Voor wie geïnteresseerd is in een dramatisering van het bizarre Stanford-experiment, zal de film meer bieden dan het boek

zijn traumatiserende ervaring als journalist komt nauwelijks aan bod) heeft Hirschbiegel het verhaal getrouw verfilmd.

Giordano is met zijn boek echter nog wat verder gegaan. Zitten in de film al heel wat personages, in het boek zijn er nog veel meer aanwezig. En lang niet iedereen die geïntroduceerd wordt, komt terug. Wat te denken van een piloot die de keuze krijgt om aan het experiment mee te doen, maar weigert? En vervolgens niet meer terugkeert? Misschien dat het een dreigende voorbode is van het mislukken van het experiment, veel voegt het niet toe. De uitgebreide introducties halen de vaart uit het verhaal en maakt zeker het eerste deel van Black Box een langdradige onderneming.

Hirschbiegel heeft dit grondig aangepast door personages uit het boek te snoeien of in ieder geval hun rol flink te beperken. In korte scènes weet hij bovendien de belangrijkste personages aan de kijker voor te stellen, zonder dat dit veel tijd in beslag neemt.

Het opvallendste aan de verfilming is het hoofdpersonage, Tarek. In de film wordt hij verbeeld door Mauritz Bleibtreu, die Tarek veel zelfverzekerder neerzit dan hij in het boek is. Tarek heeft nu iets arrogants, hij zal dat experiment wel even doen. Toch is hij niet helemaal gevrijwaard van zijn demonen. Het maakt van hem een prettiger personage dan in het boek, omdat hij ondanks zijn grote mond toch zo zijn zwaktes kent. Het maakt hem stoerder en menselijker.

Voor wie geïnteresseerd is in een dramatisering van het bizarre Stanford-experiment, zal de film meer bieden dan het boek. Met een kleinere rolbezetting, meer vaart en een hoofdpersoon dat steviger in zijn schoenen staat, zal Das Experiment rakere klappen uitdelen dan Black Box.

Geschreven door Vincent op 07-08-2013.