Boekennieuws.

Mensen die nog herinneringen hebben aan wat ooit Nederlands-Indië was, sterven langzamerhand uit. Hetzelfde is het geval met hen die zich het koloniaal Suriname kunnen heugen. Beide landen, plus de Antillen en de vroegere kolonie van Nieuw Amsterdam (nu New York geheten), waren ooit deel van het  sterke, zeventiende-eeuwse Nederland, waarvan Amsterdam het dynamische middelpunt was. Van dit koloniale verleden weten huidige schoolkinderen op zijn best dat wij de lokale bevolking hebben uitgebuit en onderdrukt. Dat is ook zeker zo; maar de werkelijkheid was óók ingewikkelder en veelzijdiger, zoals John Jansen van Galen laat zien in zijn nieuwe boek Afscheid van de koloniën. Niet alleen werpt hij licht op de dekolonisatie na de Tweede Wereldoorlog, hij schetst ook hoe de kolonisatie tot stand kwam. Het resultaat van deze ijver is een lijvig boek dat op nuchtere zij het gepassioneerde toon de zaken uiteenzet. Er komen veel vergeten en obscure feiten aan het licht, bijvoorbeeld omtrent de religieuze wortels van het naoorlogse Indonesisch nationalisme. Zo had je de Sarekat Dagang Islam, een islamitische handelsorganisatie die in haar beginperiode nog met het bestuur (lees: Nederland) naar een vrij land in groot Nederland toe wilde werken. Dat godsdienstige gevoelens ook in vroeger tijd explosieve gevolgen hadden, letterlijk en figuurlijk, blijkt uit het verhaal van Bertha Hertogh, een meisje dat tijdens de oorlog en erna islamitisch werd opgevoed door een voogd. Heel katholiek Nederland viel erover dat dit meisje aan het christendom onttrokken zou worden door een ongeletterde. Saillant detail: door het tijdschrift De Linie werd Bertha geportretteerd als een blanke Hollandse met blond haar. Ze was echter Indisch en werd vanaf haar vijfde opgevoed in een islamitische omgeving. Van Galen maakte gebruik van gesprekken die hij met nog levende getuigen heeft gevoerd, en ook van regeringsstukken en andere bronnen. Het resultaat is een prachtboek dat een unieke kijk biedt op de roerige geschiedenis van ons Land in den Oost (en West), zoals de koloniën vroeger wel werden genoemd. Het heldere taalgebruik houdt je aandacht er ook volledig bij, zodat je het boek na lezing voldaan sluit.